السيد الطباطبائي ( مترجم : شيروانى )
16
ترجمه و شرح بداية الحكمة ( فارسى )
ثمين يافت داراى مقامى منيع و منزلتى عظيم ، چونان مؤلف بزرگوارش ؛ و مايهء بسى خرسندى و شادمانى است كه مجامع علمى و فرهنگى ميهن اسلامى ما ، اعم از حوزههاى علميه و دانشگاهها ، با آغوشى گشوده از بدايه استقبال كرده و آن را در جايگاه شايستهاش قرار دادهاند . امّا ايجاز و اختصار عبارات كتاب و فشردگى مطالب عرضه شده در آن موجب گشته بسيارى از مقاصد كتاب براى نوآموزان اين رشته پوشيده ماند و دانشجويان ، محتواى آن را آنگونه كه بايسته است درنيابند و ازاينرو ، ضرورت نگارش شرحى كه مبيّن مقاصد كتاب و روشنگر محتواى آن باشد احساس شد و نوشتار حاضر ، محصول تلاشى است كه در جهت پاسخ به اين نياز انجام يافت . دربارهء اين نوشتار نكاتى چند است كه تذكارش در اين مقدمه سودمند مىنمايد : 1 . در سراسر اين مكتوب كوشش شده است كه پيش از بيان ادلّه و جرح و تعديل اقوال گوناگون ، موضوع و محمول بحث كاملا تبيين گردد و حدود و ثغور آن مشخص شود ، چراكه در مسائل فلسفى نوعا تصور صحيح موضوع و محمول مسئله از تصديق آن دشوارتر و بيشتر كجفهمىها در مسائل فلسفى در اثر نداشتن تصويرى صحيح از اصل مسئله است ، و به جرأت مىتوان گفت : در بسيارى از موارد پس از تصوّر صحيح موضوع و محمول قضيّه ، ديگر نيازى به اقامهء دليل و برهان براى اثبات مدّعا نيست و انسان خودبهخود آن را خواهد پذيرفت . 2 . همانگونه كه يادآورى شد ، بدايه آكنده از استدلال و برهان است . در اين نوشتار سعى شده تا هريك از براهين در قالب منطقى قرار گيرد و تكتك مقدّمات آن ، در صورت نياز به شرح و توضيح ، تبيين گردد ؛ و اگر احيانا برخى از مقدمات در متن نيامده ، در شرح ذكر شود و هر دليل به گونهاى تنظيم گردد كه دريافت و پذيرش آن هرچه سهلتر باشد . 3 . در تنظيم و نگارش اين شرح از كتابهاى فراوانى سود بردهام ، اما در اين ميان سهم بيشتر از آن آثار استاد شهيد مرتضى مطهرى قدس سرّه است ، بهويژه پاورقىهاى اصول فلسفه و روش رئاليسم ، شرح مبسوط منظومه و شرح منظومه ؛ چراكه استاد مطهرى در حسن تقرير و شيوايى بيان كمنظير بود و دشوارترين مطالب را به آسانترين وجه